Ebola en de sprookjes

Voorop, ik ben geen viroloog, maar ik kan wel lezen en denken. Daarnaast, ik weet veel van statistiek, en hoe de gemeten werkelijkheid met statistiek geframed kan worden. Tenslotte, ik weet veel van complotten en vooral van de validiteit van complottheorieën in het algemeen. Virussen, statistieken en complotten, alledrie komen zij aan bod in dit stuk. Het is een opinie stuk, het staat er misschien stellig maar ik heb geenszins de waarheid in pacht. Omdat het een opinie is, vind jij geen verwijzingen en voetnoten, maar een goed gebruik van een zoekmachine, ik adviseer Google, helpt jou om de bronnen te vinden die ik ook gevonden heb. Voor de vraag, wat is Ebola, verwijs ik graag naar de WHO, die daar een redelijk gebalanceerde, en verrassend eerlijke, voorlichting over geeft.

 

Mortaliteit

De kans dat een patiënt aan Ebola overlijdt, als men eenmaal besmet is, ligt tussen de 75 en 95 procent. Dat is, zelfs voor een virus, in deze tijd een hoog percentage. In steeds meer artikelen, in kranten en op websites, wordt de mortaliteit van Ebola, op onjuiste gronden, ernstig gerelativeerd. De redenering in die artikelen is vrijwel eensluidend als volgt. Er overlijden per jaar ongeveer 1,7 miljoen mensen op de wereld aan Tuberculose, pak hem beet 150.000 aan Mazelen, 275.000 aan HPV,[inset_text_box]HPV, Human Paplilloma Virus is een, of de, oorzaak van baarmoederhals kanker.[/inset_text_box] ongeveer 1,6 miljoen mensen aan HIV en hondsdolheid zorgt ieder jaar voor ongeveer 55.000 doden. In dit licht is het aantal doden dat Ebola veroorzaakt, dit jaar tot 4 augustus ongeveer 1000, behoorlijk weinig. Het is een ernstige ziekte, daar zijn alle auteurs het over eens, maar men nou ook weer niet overdrijven.

Op het oog een mooie en valide redenering. De redenering loopt echter spaak op een aantal punten, los van de grootste feil, de implicatie dat een laag absoluut aantal doden geen reden is om ons zorgen over te maken.

De eerste feil betreft de significantie van het mortaliteits percentage voor hen in de gebieden waar de ziekte heerst. In West-Afrika is het voor de bevolking niet een geruststellende gedachte, dat er virusinfecties zijn die veel meer doden eisen dan Ebola. Hoewel wij vrij goed menen te weten hoe Ebola besmettingen worden overgebracht, is het niet duidelijk of bijvoorbeeld druppel besmetting (besmetting door de lucht) wel of niet optreedt. Het gegeven dat als Ebola dodelijk is in een overgrote meerderheid van de gevallen, is significant voor West-Afrika, niet dat er jaarlijks veel mensen stervan aan andere virus besmettingen.

De volgende feil betreft het vergelijken van een, tot nog toe, lokale uitbraak en wereldwijd voorkomende virusbesmettingen. Alle genoemde andere besmettingen komen wereldwijd voor. De huidige Ebola uitbraak is beperkt tot drie landen, (vierlanden sinds ik dit artikel ben gaan schrijven, maar voor dat ene geval ga ik het artikel niet opnieuw doorrekenen. De drie landen samen hebben een bevolking van ongeveer 21 miljoen mensen, de wereld bevolking is 7046 miljoen. Als de cijfers geëxtrapoleerd worden naar de wereldbevolking, komt men op 335.000 doden. (Er zit een onbehoorlijk aantal aannames in de extrapolatie, toegegeven, maar als er vergelijkingen moeten worden getrokken, moeten de cijfers wel enigszins vergelijkbaar zijn). Dat is zes keer zoveel als de enige virusziekte met een hogere mortaliteit dan Ebola; rabiës. (Hondsdolheid is altijd fataal).

Vervolgens is er een belangrijk verschil in preventie en behandelbaarheid. Voor alle genoemde andere virusziekten is er medische preventie, bijvoorbeeld door vaccinatie, en/of behandeling. Voortgang in HIV onderzoek, heeft de kans dat HIV fataal is, in de Westerse wereld, aanmerkelijk verkleind.

Besmettelijkheid

Van een aantal mogelijke besmettingswijzen van virussen, weten wij dat die bij Ebola in ieder geval gebeuren. Een belangrijke bron is het eten van vlees van met Ebola besmette dieren. Een andere, belangrijkere bron, is besmetting door lichaamsvloeistoffen. De WHO stelt dat er vooralsnog geen bewijzen zijn voor besmetting door de lucht, maar sluit deze bron van besmetting expliciet niet uit.

De vorm van besmetting impliceert dat het virus buiten het lichaam kort overleeft. Besmet wordt je als jij in aanraking komt met het lichaam van de patiënt, of met lichaamsvloeistoffen van de patiënt, zoals bloed bij aanraken. Dit gaat voorbij aan een belangrijk gegeven, het virus is levend aangetroffen in sperma, zes weken nadat het sperma geproduceerd is. Dit heeft grote implicaties voor preventie, en die is er vooral op gericht om direct lichamelijk contact met de patiënt te vermijden.

Complotten

In de getroffen gebieden leeft de opvatting dat de uitbraak van Ebola een complot is. Het is geïntroduceerd door de regering, of zoals de recentere complottheorieën willen, het zijn de Amerikanen. Er zijn goede verklaringen voor het ontstaan van dergelijke theorieën, maar dat maakt hen niet waar. Het gebruik van een “geheimzinnig” serum door de Amerikanen is wereldwijd een belangrijk argument van de complottisten. Er is weinig geheimzinnigs aan het het serum, eerder iets verrassends. Tot voor kort werd er gemeld dat er geen echt onderzoek naar een serum, vaccin of andere behandeling van Ebola gewerkt werd door de Amerikanen. Die officiële lijn lijkt nu verlaten. Het feit dat de Amerikanen het serum gebruiken bij twee Amerikanen helpt natuurlijk om de complottheorie kracht bij te zetten. Het is, behalve dat de communicatie er over slecht gemanaged is, en het niet echt bijdraagt tot vertrouwen in de bereidheid van de Amerikanen om een serum te delen, echter wel verklaarbaar. Kort gezegd, om de effectiviteit van het serum te bepalen, moet er een patiënt zijn, die moet na het toedienen van het serum goed gevolgd kunnen worden, en zij die het onderzoeken, moeten zo min mogelijk gevaar lopen. De gevolgen van die overwegingen heeft CNN wereldwijd laten zien; Amerikaanse patiënten die in een speciaal vliegtuig vanuit Afrika naar een speciaal ingerichte afdeling van een ziekenhuis in de VS werden gebracht. Een gigantische PR blunder, een kostbare operatie waartegenover er nog geen bijdrage voor hulp in de getroffen gebieden is gesteld, iets wat de VS beter hadden kunnen uitvoeren. Maar een aanwijzing voor enig complot is het niet.

Voor hen die dan graag wel een complot willen zien. Het gegeven dat de Amerikaanse defensie, in het kader van preventieve maatregelen bij eventuele biologisch gebaseerde terreurdaad, zich met de preventie of behandeling en genezing van Ebola bemoeit, kan doen vermoeden dat de bovenstaande wijzen van besmetting, niet de enig bekende wijzen zijn.

Wat dan wel?

Bagataliseren, theoretiseren en eindeloze discussies op openbare fora, met leken zoals ik, is niet de weg om de huidige uitbraak te kunnen gaan beheersen. Opmerken dat in landen zoals Sierra Leone de gezondheidszorg niet zo is als die in Nederland, is mooi, maar helpt ook niet echt. Wat moet gebeuren is organisaties zoals Artsen Zonder Grenzen, die knetterhard in de uitbraakregio’s blijft, het Rode Kruis en de WHO met geld en middelen in staat stellen om in de uitbraak gebieden te erken, en effectieve maatregelen te nemen.

Op dit moment zijn de betreffende regio’s vooral gebaat bij specialisten met kennis van Ebola -en bij voorkeur van de regio en haar cultuur waar de uitbraak plaatsvindt- en goede noodhospitalen. Noodhospitalen die de Australische Luchtmacht recent vanuit Nederland naar Oekraïne verscheept heeft.

En vooral, steun voor de hulpverleners, steun voor de getroffen gebieden en steun voor de getroffenen en hun naasten. Dat is iets wat jij, en ik trouwens ook, kan doen. Doen zonder gevaar te lopen.

Als uitsmijter. Ga vooral niet af op wat is schrijf als waarheid, informeer jezelf, zoek informatie, en vorm jouw eigen mening.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *